Zijn in het laboratorium gekweekte edelstenen „echte” edelstenen? Feit en fabel uit elkaar halen
Als mensen de termen ‘in het laboratorium gekweekte edelstenen’ of ‘synthetische edelstenen’ horen, is een van de eerste vragen die ze vaak stellen: ‘Zijn ze echt?’
Het antwoord hangt af van wat iemand onder ‘echt’ verstaat.
Een in een laboratorium vervaardigde edelsteen ontstaat niet op natuurlijke wijze in de aarde. Toch betekent dit niet dat het nep is, van plastic of glas, of gewoon iets dat op een edelsteen lijkt. In de edelsteenkunde is het verschil specifieker.
Een goed vervaardigde synthetische edelsteen is door de mens gemaakt, maar heeft vrijwel dezelfde chemische samenstelling, kristalstructuur en belangrijke optische en fysische eigenschappen als de natuurlijke edelsteen. Het belangrijkste verschil is de herkomst: de ene ontstaat in de natuur, de andere in een laboratorium.
Daarom kunnen termen als ‘in het laboratorium gekweekte edelstenen’, ‘synthetische edelstenen’ en ‘in het laboratorium gekweekte gekleurde edelstenen’ verwarrend zijn. In deze gids ontrafelen we de mythes en leggen we uit wat deze termen betekenen, inclusief de verschillen tussen in het laboratorium gekweekte smaragd, robijn en saffier.
Het korte antwoord: ja, in het laboratorium gekweekte edelstenen kunnen echte edelstenen zijn
De term ‘in het laboratorium gekweekt’ geeft simpelweg aan waar de edelsteen vandaan komt. Het betekent dat de steen in een laboratorium is gemaakt en niet in de loop van de tijd door de natuur is gevormd.
Het betekent niet dat de edelsteen nep is.
In de edelsteenkunde is een synthetische edelsteen door de mens gemaakt, maar heeft hij vrijwel dezelfde chemische samenstelling, kristalstructuur en fysische en optische eigenschappen als de echte edelsteen. Daarom betekent ‘synthetisch’ niet hetzelfde als imitatie of nep.
Bijvoorbeeld:
- Een in het laboratorium gekweekte smaragd wordt in een laboratorium gemaakt en is zo vervaardigd dat hij de essentiële kenmerken van een smaragd bezit.
- Een in het laboratorium gekweekte robijn wordt in een laboratorium gemaakt en is zo vervaardigd dat hij de essentiële kenmerken van een robijn bezit.
- Een in het laboratorium gekweekte saffier wordt in een laboratorium gemaakt en is zo vervaardigd dat hij de essentiële kenmerken van een saffier bezit.
In alle gevallen is het belangrijk om duidelijk aan te geven of een edelsteen in een laboratorium is gemaakt. Een in het laboratorium gekweekte edelsteen mag niet worden verkocht als een in de mijn gewonnen steen, maar het feit dat hij in het laboratorium is gekweekt, betekent niet dat het een imitatie is.
De hamvraag is of de steen daadwerkelijk een synthetische versie van de edelsteen is of slechts iets dat erop lijkt.
Wat betekent ‘echt’ als het om edelstenen gaat?
Kopers gebruiken vaak het woord ‘echt’, maar dit kan voor verschillende mensen verschillende dingen betekenen.
Iemand kan ‘echt’ gebruiken in de volgende betekenis:
- Op natuurlijke wijze in de aarde gevormd
- Gemaakt van het echte edelsteenmateriaal
- Niet gemaakt van glas of plastic
- Dezelfde chemische eigenschappen hebben als een bepaalde edelsteen
- Duurzaam genoeg voor sieraden
- Erkend door edelsteenkundigen
Dit betekent niet allemaal hetzelfde.
Een edelsteen kan in het laboratorium zijn gekweekt en toch een echte synthetische versie van een bepaalde edelsteen zijn. Een andere kunstmatige steen kan daarentegen alleen op die edelsteen lijken, maar niet dezelfde eigenschappen hebben.
Daarom maakt de edelsteenkunde over het algemeen onderscheid tussen drie brede categorieën:
1. Natuurlijke edelstenen
Deze ontstaan op natuurlijke wijze door geologische processen.
2. Synthetische of in het laboratorium gekweekte edelstenen
Deze worden door mensen in een laboratorium gemaakt, maar hebben in wezen dezelfde kenmerken als het overeenkomstige edelsteenmateriaal.
3. Imitatie- of simulant-edelstenen
Dit zijn materialen die op een andere edelsteen lijken, maar niet dezelfde essentiële chemische, fysische en optische eigenschappen hebben.
Een rode glazen steen kan er bijvoorbeeld visueel op een robijn lijken, maar is geen synthetische robijn. Het is een imitatie.
Dit verschil is essentieel om synthetische edelstenen te begrijpen.
Mythe 1: ‘Synthetisch’ betekent nep
Dit is een veelvoorkomend misverstand.
In het dagelijks taalgebruik wordt ‘synthetisch’ vaak gebruikt in de betekenis van ‘kunstmatig’ of ‘nep’. In de edelsteenkunde heeft de term echter een specifiekere betekenis.
Een synthetische edelsteen is een door de mens vervaardigd materiaal dat in wezen dezelfde relevante chemische, kristallijne, optische en fysische eigenschappen heeft als de bijbehorende edelsteen. GIA legt specifiek uit dat het woord ‘synthetisch’ in de edelsteenkunde niet ‘nep’ betekent.
Het woord geeft aan hoe de steen is gemaakt, niet dat het slechts een imitatie is.
Bijvoorbeeld:
Synthetische robijn betekent niet ‘een rode steen die op een robijn lijkt’. Het verwijst naar een in het laboratorium vervaardigd robijnmateriaal met in wezen dezelfde fundamentele eigenschappen als robijn.
Synthetische saffier betekent niet ‘een blauwe steen die op saffier lijkt’. Het verwijst naar een in het laboratorium vervaardigd saffiermateriaal met in wezen dezelfde fundamentele eigenschappen als saffier.
Synthetische smaragd is een in het laboratorium vervaardigd smaragdmateriaal, niet zomaar groen glas.
Het woord ‘synthetisch’ moet daarom worden opgevat als een beschrijving van hoe de edelsteen is gemaakt, en niet als een ander woord voor ‘nep’.
Ook dit idee klopt niet.
Sommige imitatie-edelstenen kunnen van glas of andere materialen zijn gemaakt, maar dat betekent niet dat alle in het laboratorium gekweekte edelstenen van die materialen zijn gemaakt.
Het echte verschil zit in het materiaal.
Stel je twee rode stenen voor:
- Steen A is een rood glasmateriaal dat zo is geslepen dat het op een robijn lijkt.
- Steen B is een in het laboratorium gekweekte synthetische robijn.
Beide stenen zien er misschien rood uit, maar ze zijn niet van hetzelfde materiaal gemaakt.
De eerste is een imitatie omdat deze alleen op een robijn lijkt. De tweede is een synthetische robijn omdat deze is gemaakt om de fundamentele kenmerken van een robijn te bezitten.
GIA beschrijft imitatie- of simulatiematerialen als stoffen die op een andere edelsteen lijken, maar een andere chemische samenstelling, kristalstructuur en andere optische en fysische eigenschappen hebben.
Dit verschil is vooral belangrijk bij de aankoop van in het laboratorium gekweekte gekleurde edelstenen.
Is deze edelsteen in het laboratorium gekweekt, synthetisch of een imitatie?
Deze termen betekenen niet hetzelfde.
Zijn in het laboratorium gekweekte smaragden echte smaragden?
Er bestaat vaak misverstand over in het laboratorium gekweekte smaragden als het gaat om in het laboratorium gekweekte gekleurde edelstenen.
Smaragd is een specifiek edelsteenmateriaal met erkende chemische en fysische eigenschappen. GIA identificeert smaragd als een berylvariëteit met de chemische samenstelling Be₃Al₂Si₆O₁₈.
Een in het laboratorium gekweekte smaragd wordt in een gecontroleerde omgeving geproduceerd en is niet in de loop van de tijd op natuurlijke wijze ontstaan. Toch bezit een goed gemaakte synthetische smaragd de belangrijkste kenmerken van een natuurlijke smaragd.
Eenvoudige vergelijking:
In het laboratorium gekweekte smaragd: een in het laboratorium gecreëerd smaragdmateriaal met in wezen de relevante kenmerken van een smaragd.
Groene glazen imitatie: Een ander materiaal dat zo is geslepen en gekleurd dat het op een smaragd lijkt.
Alleen naar een steen kijken is niet voldoende om het verschil te zien. Edelsteenkundigen gebruiken speciale tests en instrumenten om het materiaal te onderzoeken, inclusief de interne kenmerken en hoe het is ontstaan.
Net als bij alle in het laboratorium gekweekte gekleurde edelstenen moet de herkomst duidelijk worden aangegeven. Een in het laboratorium gekweekte smaragd moet worden aangeduid als ‘in het laboratorium gekweekt’, ‘in het laboratorium vervaardigd’ of ‘synthetisch’, en mag niet worden verkocht als een gedolven smaragd. Echte robijnen?
Een in het laboratorium gekweekte robijn is een ander goed voorbeeld van hoe een synthetische edelsteen verschilt van een imitatie.
Robijn is de rode variant van korund, met de chemische samenstelling Al₂O₃. GIA vermeldt dat robijn een hardheid van 9 op de schaal van Mohs heeft en definieert synthetische tegenhangers als materialen die in wezen dezelfde chemische, fysische en optische eigenschappen kunnen hebben, terwijl ze in een laboratorium zijn gekweekt.
Een synthetische robijn is niet zomaar een rode steen.
Het is een in het laboratorium gekweekte robijn die de belangrijkste kenmerken van een natuurlijke robijn bezit.
Dit verschilt van een imitatie van rood glas, die er misschien hetzelfde uitziet, maar niet dezelfde chemische samenstelling, kristalstructuur of belangrijke fysische en optische eigenschappen heeft.
Een interessant feit over synthetische robijn is dat er al meer dan een eeuw in het laboratorium robijnen worden geproduceerd en dat deze niet alleen in sieraden worden gebruikt, maar ook voor wetenschappelijke en technologische doeleinden. GIA merkt op dat de productie van synthetische kristallen een lange geschiedenis kent en dat synthetische robijn een van de eerste succesvolle synthetische kristallen was die werden geproduceerd als materiaal van facetteerkwaliteit.
Dus als iemand zegt:
„Een in het laboratorium gekweekte robijn is nep omdat hij in een laboratorium is gemaakt“,
dan is die uitspraak te simplistisch.
Een betere uitleg is:
Een in het laboratorium gekweekte robijn verschilt van een natuurlijke robijn door de manier waarop hij is gemaakt, maar hij verschilt ook van een robijnimitatie omdat het een echte synthetische robijn is.
Zijn in het laboratorium gekweekte saffieren echte saffieren?
Een in het laboratorium gekweekte saffier wordt eveneens vervaardigd in een gecontroleerde laboratoriumomgeving.
Saffier is een variant van korund en heeft een erkende chemische samenstelling van Al₂O₃. GIA beschrijft synthetische saffieren als materialen die in wezen dezelfde chemische, fysische en optische eigenschappen kunnen hebben als saffier, terwijl ze door mensen in een laboratorium worden gekweekt.
Dit betekent dat synthetisch saffier niet hetzelfde is als een blauwe imitatie.
Bijvoorbeeld:
- Een synthetische saffier wordt gekweekt als saffiermateriaal.
- Een blauwe glazen steen imiteert mogelijk alleen het uiterlijk van saffier.
Beide stenen kunnen blauw zijn, maar ze zijn niet van hetzelfde materiaal gemaakt. Saffier staat ook bekend om zijn duurzaamheid, met een hardheid van 9 op de schaal van Mohs. GIA merkt op dat de duurzaamheid van saffier heeft bijgedragen aan het gebruik ervan in andere toepassingen dan sieraden, waaronder gespecialiseerde technische toepassingen.
Hetzelfde geldt voor in het laboratorium gekweekte saffier in sieraden: de laboratoriumoorsprong moet duidelijk zijn, maar „in het laboratorium gekweekt“ betekent niet „nep“. In het laboratorium gekweekt versus synthetisch versus imitatie: wat is het verschil?
De eenvoudigste manier om deze termen te begrijpen, is door te kijken naar wat het materiaal is en welke eigenschappen het heeft.
|
Natuurlijke edelsteen |
Ontstaat op natuurlijke wijze |
Ja |
|
Synthetische edelsteen |
Gekweekt of vervaardigd in een laboratorium |
In wezen wel |
|
Imitatie-edelsteen |
Gemaakt om op een andere edelsteen te lijken |
Nee |
Een synthetische edelsteen is bedoeld om de essentiële kenmerken van een bepaalde edelsteen na te bootsen.
Een imitatie-edelsteen is bedoeld om qua uiterlijk op een andere edelsteen te lijken, zonder dat het om hetzelfde materiaal gaat.
Bijvoorbeeld:
- Synthetische robijn = in het laboratorium gekweekt robijnmateriaal
- Rode glazen imitatie = materiaal dat op een robijn lijkt
- Synthetische saffier = in het laboratorium gekweekt saffiermateriaal
- Blauwe glazen imitatie = materiaal dat op saffier lijkt
- Synthetische smaragd = in het laboratorium gekweekt smaragdmateriaal
- Groene glasimitatie = materiaal dat op smaragd lijkt
De sieradengidsen van de Federal Trade Commission benadrukken eveneens dat termen als 'in het laboratorium gekweekt' en 'synthetisch' moeten worden gebruikt voor producten die in wezen dezelfde optische, fysische en chemische eigenschappen hebben als de genoemde edelsteen, terwijl imitatieproducten moeten worden aangeduid als imitaties of simulaties.
Hoe kunnen edelsteenkundigen vaststellen of een edelsteen in het laboratorium is gekweekt?
Hoewel een in het laboratorium gekweekte edelsteen bijna dezelfde hoofdeigenschappen kan hebben als een natuurlijke, kunnen experts toch zien waar hij vandaan komt.
Het groeiproces in een laboratorium of in de natuur laat verschillende sporen achter in de edelsteen.
Gemmologen kunnen het volgende onderzoeken:
- Interne insluitsels
- Groeipatronen
- Kristalstructuren
- Kleurverdeling
- Microscopische kenmerken
- Spectroscopische kenmerken
- Overige eigenschappen vastgesteld met behulp van gespecialiseerde laboratoriumapparatuur
GIA legt uit dat verschillen in insluitsels en groeipatronen edelsteenkundigen kunnen helpen om synthetische edelstenen te onderscheiden van hun natuurlijk gevormde tegenhangers.
Daarom zijn deskundige identificatie en laboratoriumrapporten nuttig als u belang hecht aan de herkomst van een edelsteen.
Als u geïnteresseerd bent in het certificerings- en identificatieproces, kunt u ook onze gids lezen:
Kunnen in het laboratorium gekweekte edelstenen worden gecertificeerd?
Mythe 3: In het laboratorium gekweekte edelstenen zijn niet duurzaam
De duurzaamheid van een edelsteen hangt af van het specifieke materiaal en de eigenschappen ervan.
Een in het laboratorium gekweekte edelsteen is niet automatisch kwetsbaar, alleen maar omdat hij in een laboratorium is gemaakt. Synthetische edelstenen kunnen in wezen dezelfde fysische eigenschappen hebben als de natuurlijke edelstenen waaruit ze zijn gemaakt; hun duurzaamheid hangt af van het type edelsteen zelf.
Robijn en saffier zijn bijvoorbeeld beide korund en staan bekend om hun hoge hardheid. Bij smaragd gelden andere overwegingen met betrekking tot de duurzaamheid en deze moet op de juiste manier worden onderhouden.
Daarom moeten kopers naar de specifieke edelsteen kijken in plaats van te denken dat alle in het laboratorium gekweekte gekleurde edelstenen even duurzaam zijn.
De belangrijke vraag is niet simpelweg:
„Is het in een laboratorium gekweekt?“
In plaats daarvan moeten kopers zich afvragen:
„Om welk edelsteenmateriaal gaat het, en wat zijn de fysieke eigenschappen ervan?“
Mythe 4: In het laboratorium gekweekte edelstenen zijn niet te identificeren
Dit is een andere veelvoorkomende mythe.
Gemmologische laboratoria kunnen veel in het laboratorium gekweekte edelstenen identificeren door hun interne kenmerken en groeikenmerken te bestuderen.
Zelfs als een synthetische edelsteen belangrijke eigenschappen deelt met een natuurlijke edelsteen, zal deze niet in elk klein detail precies hetzelfde zijn. De manier waarop een edelsteen groeit, laat unieke sporen achter die experts helpen te bepalen of deze in de natuur of in een laboratorium is gemaakt.
Dit is een van de redenen waarom het zo belangrijk is om duidelijk te zijn bij de verkoop van synthetische gekleurde edelstenen.
Kopers moeten kunnen begrijpen:
- Wat voor edelsteen het is
- Of deze in het laboratorium is gekweekt
- of het synthetisch of een imitatie is
- of de edelsteen behandeld is
- Of er een rapport beschikbaar is
Waarom duidelijke informatie belangrijk is bij de aankoop van in het laboratorium gekweekte gekleurde edelstenen
De bewoordingen die worden gebruikt om een edelsteen te beschrijven, moeten duidelijk zijn.
Een koper mag niet hoeven raden of een edelsteen:
- In het laboratorium gekweekt
- in het laboratorium gecreëerd
- Synthetisch
- een imitatie is
- Gesimuleerd
- Behandeld
De Federal Trade Commission adviseert dat de marketing van edelstenen een nauwkeurig beeld moet geven van de aard en kenmerken van de producten en dat belangrijke informatie duidelijk aan consumenten moet worden bekendgemaakt. In haar richtlijnen wordt ook onderscheid gemaakt tussen in het laboratorium vervaardigde of synthetische edelstenen en imitatiematerialen.
Dit is belangrijk omdat het woord ‘edelsteen’ op zichzelf een koper niet vertelt waar het materiaal vandaan komt.
Een goede productbeschrijving moet duidelijk vermelden waar de edelsteen vandaan komt.
Bijvoorbeeld:
- In het laboratorium gekweekte smaragd
- Synthetische robijn
- In het laboratorium gekweekte saffier
Deze beschrijvingen laten de koper weten dat de edelsteen in een laboratorium is gemaakt en niet uit een mijn komt.
Duidelijke bewoordingen helpen kopers om weloverwogen keuzes te maken en voorkomen verwarring tussen in het laboratorium gekweekte edelstenen en imitaties.
Het definitieve oordeel: zijn in het laboratorium gekweekte edelstenen ‘echt’?
Het meest accurate antwoord is: in het laboratorium gekweekte edelstenen zijn geen natuurlijke edelstenen, maar een op de juiste manier vervaardigde synthetische edelsteen kan in wezen dezelfde fundamentele chemische, fysische en optische eigenschappen hebben als de overeenkomstige edelsteen.
Het woord ‘in het laboratorium gekweekt’ beschrijft de herkomst van de edelsteen.
Het woord ‘synthetisch’ beschrijft een door de mens vervaardigd edelsteenmateriaal dat de essentiële eigenschappen van de edelsteen die het vertegenwoordigt, reproduceert.
Het woord ‘imitatie’ verwijst naar een materiaal dat alleen op een andere edelsteen lijkt.
Dit zijn drie verschillende begrippen.
Een in het laboratorium gekweekte smaragd is dus niet hetzelfde als een gedolven smaragd, maar het is ook niet zomaar groen glas. Een in het laboratorium gekweekte robijn verschilt van een natuurlijke robijn, maar het is niet zomaar een imitatie. Een in het laboratorium gekweekte saffier komt uit een laboratorium, maar een goede synthetische saffier is niet zomaar een blauwe steen die op saffier lijkt.
Als u geïnteresseerd bent in in het laboratorium gekweekte edelstenen, is het allerbelangrijkste dat u precies weet wat u koopt. Duidelijke bewoordingen, eerlijke productbeschrijvingen en correcte etikettering helpen u het verschil te zien tussen synthetische edelstenen, in het laboratorium gekweekte gekleurde edelstenen en imitaties.
Of je nu kijkt naar een in het laboratorium gekweekte smaragd, robijn of saffier, het is van cruciaal belang om meer te vragen dan alleen of het in een laboratorium is gemaakt. De betere vraag is:
Wat is het materiaal, hoe is het gemaakt en bezit het de essentiële kenmerken van de edelsteen die het vertegenwoordigt?
Zodra je dit verschil begrijpt, is het duidelijk: „In het laboratorium gekweekt“ betekent niet „nep“.
Bronnen
